DỰ ÁN LIÊN MÔN “BẢN ĐỒ VI KHÍ HẬU – KIẾN TẠO TRƯỜNG HỌC THÍCH ỨNG BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU”

   

 Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và hiện tượng nắng nóng đô thị ngày càng gia tăng, việc xây dựng môi trường học đường xanh – an toàn – thích ứng khí hậu trở thành một yêu cầu cần thiết đối với giáo dục hiện nay. Với định hướng phát triển năng lực học sinh thông qua trải nghiệm thực tiễn, nhóm giáo viên bộ môn Lịch sử – Địa lí, STEM và Khoa học Tự nhiên trường THCS UTS Nam Sài Gòn đã triển khai dự án liên môn:

“Bản đồ vi khí hậu – Kiến tạo trường học thích ứng biến đổi khí hậu”

    Dự án được thực hiện từ ngày 24/02/2026 đến ngày 23/03/2026 với sự tham gia của học sinh khối 6, 7 và 8.

MỤC TIÊU DỰ ÁN

Dự án hướng đến việc giúp học sinh:

• hiểu được khái niệm vi khí hậu và ảnh hưởng của nhiệt độ đến môi trường học đường;
• biết thu thập, xử lí và phân tích dữ liệu địa lí;
• vận dụng kiến thức liên môn để đề xuất giải pháp cải thiện không gian trường học;
• nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và trách nhiệm bảo vệ môi trường.

Thông qua dự án, học sinh không chỉ học kiến thức trong sách giáo khoa mà còn trực tiếp:

• đo nhiệt độ tại các khu vực trong trường,
• xử lí số liệu bằng Excel,
• xây dựng bản đồ nhiệt,
• phân tích “điểm nóng”,
• và đề xuất giải pháp giảm nhiệt cho không gian học tập.

TRIỂN KHAI DỰ ÁN THEO TỪNG KHỐI LỚP

Khối 6 – Thu thập và xử lí dữ liệu nhiệt độ

Học sinh khối 6 thực hiện nhiệm vụ:

• khảo sát nhiệt độ và độ ẩm tại nhiều vị trí trong trường;
• đo ở ba khung giờ khác nhau trong ngày;
• nhập dữ liệu vào Excel;
• tính nhiệt độ trung bình và biên độ nhiệt;
• xây dựng biểu đồ nhiệt độ.

Thông qua hoạt động này, học sinh được rèn luyện:

• kĩ năng điều tra thực địa,
• xử lí số liệu,
• đọc biểu đồ,
• và tư duy phân tích dữ liệu địa lí.

Khối 7 – Xây dựng bản đồ vi khí hậu trường học

Từ dữ liệu do khối 6 cung cấp, học sinh khối 7 tiến hành:

• thiết kế sơ đồ trường học;
• xây dựng bản đồ nhiệt;
• sử dụng màu sắc, kí hiệu và chú giải để thể hiện các khu vực nóng – mát trong trường.

Bản đồ cho thấy:

• khu vực sân bóng, sân bê tông và nơi thiếu cây xanh có nhiệt độ cao hơn;
• các khu vực có cây xanh, bóng râm hoặc mái che có nhiệt độ thấp và ổn định hơn.

Thông qua hoạt động này, học sinh phát triển:

• tư duy không gian địa lí,
• kĩ năng bản đồ học,
• và khả năng trực quan hóa dữ liệu.

Khối 8 – Phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp

Học sinh khối 8 thực hiện:

• tổng hợp dữ liệu khảo sát;
• phân tích nhiệt độ giữa các khu vực;
• xác định “điểm nóng” trong trường;
• liên hệ với hiện tượng đảo nhiệt đô thị và biến đổi khí hậu.

Kết quả khảo sát cho thấy:

• khu vực có nhiệt độ trung bình cao nhất là sân bóng với 32,02°C;
• khu vực mát nhất là thư viện với 26,16°C;
• độ chênh lệch giữa khu vực nóng nhất và mát nhất lên đến 5,86°C.

Học sinh cũng nhận thấy:

• những khu vực thiếu cây xanh và mái che thường có nhiệt độ cao hơn;
• khu vực bê tông hấp thụ nhiệt mạnh và có biên độ nhiệt lớn;
• cây xanh góp phần làm giảm nhiệt và ổn định môi trường vi khí hậu.

Từ đó, học sinh đề xuất nhiều giải pháp như:

• tăng cường cây xanh;
• bổ sung mái che và khu vực bóng râm;
• cải tạo các khu vực hấp thụ nhiệt mạnh;
• xây dựng không gian học tập xanh và thân thiện môi trường.

GIÁ TRỊ NỔI BẬT CỦA DỰ ÁN

1. Gắn kiến thức với thực tiễn

Dự án giúp học sinh:

+ Học từ chính môi trường xung quanh;

+ Hiểu được tác động thực tế của nhiệt độ và biến đổi khí hậu;

+ Biết sử dụng dữ liệu để giải quyết vấn đề thực tiễn.

2. Phát triển năng lực học sinh theo định hướng CTGDPT 2018

Thông qua dự án, học sinh được phát triển:

+ Năng lực điều tra và xử lí dữ liệu;

+ Năng lực tư duy địa lí;

+ Năng lực giải quyết vấn đề;

+ Năng lực hợp tác và thuyết trình;

+ Năng lực ứng dụng công nghệ và STEM.

3. Tăng cường giáo dục môi trường và ý thức công dân

Dự án góp phần hình thành cho học sinh:

+ Ý thức bảo vệ môi trường;

+ Tinh thần trách nhiệm với không gian học đường;

+ Nhận thức về biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

KẾT LUẬN

Dự án liên môn: “Bản đồ vi khí hậu – Kiến tạo trường học thích ứng biến đổi khí hậu” không chỉ là một hoạt động học tập trải nghiệm mà còn là cơ hội để học sinh: quan sát, nghiên cứu, phân tích, và chủ động đề xuất giải pháp cho chính môi trường học đường của mình.

Thông qua dự án, học sinh đã bước đầu hình thành tư duy: “Sử dụng dữ liệu và khoa học để xây dựng môi trường sống tốt hơn.”

Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của việc triển khai dạy học liên môn, STEM và giáo dục vì sự phát triển bền vững trong nhà trường hiện nay.